Halil Inalcik Ve Zera Bekirov

Halil İnalcik: «Arqadaşım Cafer Seydametniñ maña bergen avalesini Qırım hanlığı tarihı kitabını yazıp bitirdim»

     Bu insannı tanış etmekniñ aceti yoq, keçken asırnıñ soñunda Kembric universiteti Halqara tercimeiallar merkezi dünyadaki eñ tanılgan 2000 ilim erbabı sırasına Halil İnalcikni de kirsetti. Bugünde-bugün bu insan Türkiye, Amerika, İngilеtere, Serbiya ve Gagauz İlimler Akademiyalarınıñ azasıdır.
     Tarihçınıñ veb-saifesinde belli amerikalı alim Emmanuil Vallerstaynnıñ onıñ aqqında şu sözleri ketirile: “Bugün dünya üniversitetperinde Halil İnalcik oqula ve oqutıla. Onı tar manada bir “tarihçı” olaraq bilmek yeterli degil. Tarih fenine bir şekil bergen, öz usulları ve bilgileri birikmesini tarihşınaslıq mesleginde tadbiq et- ken bir insan olaraq İnalcik ilim aleminde itibar qazanğan bir addır. İnalcikniñ derslerini alğan yüzlerce talebeleri, şegirtleri sadece ilk menbalardan qullanmaq, vesiqa ve arhiv malzemelerini tedqiq etmekni degil de, zemaneviy añlamda tarihqa içtimaiy-iqtisadiy ve medeniy ceetten baqa bilmekni ondan ögrendiler. Yañı nesil tarihçılar Aqdeñiz, Osmanlı ve Balqan tarihı üzerindeki bir çoq yañlışlarnıñ tüzetilmesinen oña borclular. Kitapları, sayı – esapsız iş ve entsiklopedik maqaleleri içtimaiy ilim adamları içün köz qamaştırıcı bir hazinedir.
Halil İnalcik bu saanıñ eñ tanılğan alimperinden birisidir. Dünya ilimine qoşqan issesiniñ qıymeti sıñırsızdır”.
          Şunı ayrıca bir ğurur ile tilge almaq isteyim ki, Türkiyeniñ eñ nufuzlı, dünyaca tanılğan tarihçıları – keçken afta Allanıñ rahmetine qavuşqan Sabri Arıkan, Halil İnalcik, Kemal Karpat, İlber Ortaylı, Haqan Qırımlı – episi qırımtatarlardır.
Aprel 13 künü Anqarada Qırım dernegi umumiy merkezniñ baş kâtibi Oya Deñiz Çoñğar Şahin, merkez azaları Mukremin Şahin, Haqan Qırımlı, bagçasaraylı nağışçı Ayşe Osmanova ile beraberlikte Halil İnalcikni ziyaret etip, qıymetli na- siatlarını diñlemek şerefine nail oldıq. Oña berdigim “Yañı dünya” gazetası ve “Nenkecan” mecmuasına Halil oca yürekten sevindi ve bir kereden gazetamızğa ve mecmuağa abune oldı. “Maña gazetanıñ er bir sanını mıtlaqa yetkizmeñizni rica etem. Maşalla, tolusınen qırımtatar tilinde çıqarasıñız, demek tilimiz ğayıp olmaycaq!”, – dedi Halil İnalcik.

BABAMNI, YURTUMNI HATIRLATQANIÑIZ İÇÜN TEŞEKKÜR

       Elbet de, Halil İnalcikniñ tercimeiyalını bilmek içün çoq zamet kerekmey, lâkin biz onıñ kim olğanını kendisinden eşitmek istedik.
– Professor, doktor, Bilkent universitetiniñ ocası Halil İnalcik olam. Babam Osman Nuri 1905si rus-yapon cenkinde rus ordusına hızmet etmemek içün Türkiyege keldi. Alalarım ondan da evel kelip, Bursada yerleşkenler.Qartbabam Seit-Halil efendi Han caminiñ mazini edi. Kendi Es-seyid, din alimidir. Onıñ qardaşları da ol- ğan, faqat Stalinniñ zulumı devrinde ailemiz dağılğan, aqrabalarımızdan bağımız üzüldi. Emcelerim, dedelerim Qırımda qaldılar. Babam qırımtatar milletçisi olğanını maña defalarca söyler, keçmişni hatırlar edi.
Atalarımnıñ yurtunda sürgünlikniñ 50 yıllığı munasebetinen Aqmescitte ötkerilgen matem mitinginde iştirak ettim, qartbabam mazinlik yapqan Han cami minaresine köterildim, ecdatlarımnıñ ruhuna dua oqudım, namaz qıldım. Anda tanıştığım bir adam maña Bağçasarayda doğdığı evini kösterecek oldı. Bardıq, qapını qaqtıq. Qarşımızğa çıqqan qadınğa niyetimizni bildirdik. Onıñ çırayı bozarıp: “Şimdi polis çağırırım”, – diye bizni quvdı.
      22 sene Amerikada çalıştım, Çikago universitetinde 15 yıl ocalıq yaptım, bu universitet meni imtiyazlı professor olaraq işke davet etti. Şu anda dünyanıñ beş ilimler akademiyasınıñ azasım, qoştığım isselerimden dolayı Serbiya, Arnavut, İngiltere, Amerika ve Türkiye ilimler akademiyalarında portretlerim asılıdır.Bugünde-bugün Türkiyede daa iç kimse bunıñ qadar akademiyalarnıñ azası olmağandır. Çoqtan-çoq nufuzlı mukafatlarnıñ saibim Eserlerim ingliz, yunan, alman ve daa çoq tillerge tercime etildi. Türkiyedeki 23 universitetniñ professorı olam. Dünya miqyasında Türkiye tarihınıñ temsilcisim. Bunı zikr etmekten maqsat – bir qırımlı insannıñ boyle derecege köterilmesinden ğururlanırsıñız, diye söyleyim.

QIRIMDA HALİL İNALCİK MİLLİY MEKTEBİNİ AÇMAQ İSTEYİM

        Men da sualimni berip yetiştirmedim ki, Halil oca ogüne alıp: «Qırımda qaç milliy mektep bar?»,- dep soradı. Mekteplerniñ sayısı ve vaziyeti boyunca malümat bergennimden soñ
Olarnıñ sayısını artırmaq kerek. Şahsen men bugünniñ özünde 100 000 türk lirasını Qırımğa Aqmescitte milliy mektep qurucılığınıñ başlamasını isteyim. Türkitede pek çoq zengin insanlar bar olarğa: «Halil İnalcik ayttı», – dep milliy mektep qurmaq içün yardım sorañiz ki, bu hayırlı işke qoşulğanlar az olmaz. Milletimizni, tilimiz ve medeniyetimizni tek milliy mektepler sayesinde qurtara bilirmiz. Aksi alda gençlerimiz ruslaşır. Soñra bugünki yaşlar arasından çıqqan istidatlar kelecekte Rahmaninov, Korsakov, Aksakov kibi türk asıllı meşur sanatçılardayın rus medeniyetiniñ erbapları sayılırlar.

GENÇLERİMİZGE QIRIM HANLIĞI KİBİ ULU DEVET VARİSLERİ OLĞANLARINI DAİMA SÖYLEÑİZ

      Gençlerimizge er daim evde, derste, işte nasıl bir ulu, şanlı devletniñ varisleri olğanlarınıñ hatırlatıñız, Qırım Hanlığınen, dünyaca meşur ilim adamlarımıznen ğururlanmağa, olarğa munasip olmağa tilimiz İsmail Gaspralınıñ tili olğanını, onı qocaman türk dünyasında er kes añlağanı ve ürmet etkeni söyleñiz. Qırım tarihını radio ve televizyon yayınlarında ana tilinde añlatıñız ki, gençlerimiz şanlı tarihımızdan ğururlansınlar. Babam cesür milletçi olaraq maña milletçilikni aşlaması, İsmail Ğaspralı mefküresini devam ettirgen, Cafer Seydametnen yaqın arqadaşı oluvım Qırımnen bağ daima tutqanım böyle tarıhçı olmama dünya miqyasında tanılmama bir siltem oldı.

QIRIM – MENİM ATA YURTIMDIR

   – Qırım menim içün nedir dep soraysıñız. Qırım – menim ata Yurtum ve bu añlamnıñ bir insan içün ne olğanı añlaşıla.

Добавить комментарий